Σε μία αίθουσα δικαστηρίου στο Μανχάταν την Τετάρτη 19 Ιουλίου 2017, μία ομάδα δημόσιων κατηγόρων κραύγαζαν για εκδίκηση.

«Μας έχει κατακλύσει η οργή, η σφοδρή επιθυμία για εκδίκηση που τώρα κυλάει στις φλέβες μας!» φώναζαν. Αυτοί οι κατήγοροι δεν φορούσαν κοστούμια ούτε κρατούσαν χαρτοφύλακες.

Αποτελούσαν τον χορό των Ερινύων και έπαιζαν μία ιδιαίτερα αντισυμβατική εκδοχή της τραγωδίας «Ευμενίδες», με την οποία ολοκληρώνεται η τριλογία του Αισχύλου.

Η παράσταση «ανέβηκε» από το Θέατρο του Νόμου, σε συνεργασία με το Φόρουμ  του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης «Νόμος, Πολιτισμός και Κοινωνία» (Forum on Law, Culture and Society) καθώς και με την εταιρεία «Πολεμικό Θέατρο» (Theatre of War). Η εταιρεία προγραμματίζει να παρουσιάσει το έργο σε γραφεία δικηγόρων, νομικές εταιρείες και ενώσεις για τα δικαιώματα των θυμάτων σε πόλεις όπως το Σικάγο, το Χιούστον, το Λος Άντζελες και το Μαϊάμι, προκειμένου να δώσει ώθηση σε συζητήσεις σχετικά με τη δικαιοσύνη στο σύστημα ποινικής δικονομίας. Αυτή η θεατρική παραγωγή παρουσιάστηκε σε κοινό δικηγόρων, συμπεριλαμβανομένου του Εισαγγελέα της περιοχής του Μανχάταν.

Ο Bryan Doerries, καλλιτεχνικός διευθυντής του «Πολεμικού Θεάτρου», παρουσιάζει κλασικά έργα σε ορισμένο κοινό κάθε φορά τα τελευταία δέκα χρόνια. Από το 2008 έχει ανεβάσει σκηνές από την τραγωδία του Σοφοκλή «Αίας», πραγματευόμενος το θέμα της αυτοκτονίας του ήρωα στον Τρωϊκό πόλεμο, με στόχο τη διαχείριση των ψυχολογικών προβλημάτων που αντιμετώπιζαν οι βετεράνοι των πολέμων στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν. Οι παραστάσεις αυτές αποδείχθηκε ότι έσωσαν ζωές.

Ο κύριος Bryan Doerries ελπίζει ότι η εμπειρία της παρακολούθησης του έργου «Ευμενίδες» θα επιτρέψει στους εισαγγελείς να στοχαστούν επί της πολυπλοκότητας του συστήματος απονομής δικαιοσύνης και όπως είπε «τις ηθικές συνέπειες των πράξεων και των αποφάσεών τους».

Κρίνοντας από τη συζήτηση που ακολούθησε την παράσταση, το έργο ενεργοποίησε τον προβληματισμό στους κατηγόρους για τα αντικρουόμενα συναισθήματα  σχετικά με την εκδίκηση και την ικανοποίηση που συνεπιφέρει. «Έχουμε θύματα», είπε η Sarah Khan, μία βοηθός Εισαγγελέα της περιοχής της Νέας Υόρκης, «τα οποία, ακόμη και μετά την καταδικαστική απόφαση, μένουν ανικανοποίητα, επειδή αυτό που τους πλήγωσε δεν φεύγει με τον εγκλεισμό του θύτη στη φυλακή».

Η «Ορέστεια» έχει όλα τα συστατικά ενός επεισοδίου της δικαστικής τηλεοπτικής σειράς (διάσημης στη Νέα Υόρκη) «Νόμος και Τάξη»: ερωτικές ιστορίες, εγκλήματα και εκδίκηση. Τελικά, τα ενδοοικογενειακά εγκλήματα του Οίκου των Ατρειδών κορυφώνονται σε μία κανονική δίκη και η Αθηνά αθωώνει τον Ορέστη για τον φόνο της μητέρας του. Το ακροατήριο των δικηγόρων στη Νέα Υόρκη δεν εντυπωσιάστηκε από την αυτή τη δικαστική απόφαση. Το ίδιο και οι Ερινύες.

Η δίψα για εκδίκηση την οποία οι Ερινύες διατυπώνουν με τόσο πάθος δεν έχει μειωθεί από την εποχή της κλασικής Ελλάδας, σύμφωνα με τον κ. Vance. «Οι Ερινύες είναι το κοινό στις περιπτώσεις που συμβαίνει κάτι τρομερό. Με την κρίση των κατοικιών το 2008, όλη η Αμερική ήθελε τα κεφάλια των ενόχων», σύμφωνα με τα λόγια του. Συνεχίζει: «Η δουλειά μας είναι να εξισορροπούμε την επιθυμία για εκδίκηση με τη δικαιοσύνη. Αλλά η αρχική οργή που αισθάνονται τα θύματα και οι οικογένειές τους με τον καιρό καταλαγιάζει. Έτσι γίνεται εφικτή η διαχείριση των υποθέσεων στην αίθουσα του δικαστηρίου και όχι έξω από αυτήν με πιστόλια και σπαθιά.»

Ωστόσο για τους δημόσιους κατηγόρους, των οποίων οι επαγγελματικές ενώσεις συχνά αντιδρούν στις μεταρρυθμίσεις της νομοθεσίας των δικαστικών αποφάσεων, το νομικό σύστημα πολύ απέχει από το να παρέχει στα θύματα τη συναισθηματική ικανοποίηση που λαχταρούν, ούτε αποδίδει πραγματική δικαιοσύνη.

Το παράδειγμα αυτών των πρωτοβουλιών ενισχύει, μαζί με άλλα πολυάριθμα, τη δυνατότητα των κειμένων της κλασικής ελληνικής γραμματείας να συμβάλλει στην αντιμετώπιση καίριων κοινωνικών και ψυχολογικών προβλημάτων της σύγχρονης ζωής. Αρκεί να τεθούν τα κατάλληλα ερωτήματα.

Κοινωνίες άλλων χωρών, όπως είναι η τόσο περίπλοκη των Ηνωμένων Πολιτειών, φαίνεται ότι βρίσκουν τα ερωτήματα και τους τρόπους διαχείρισής τους σε συνάρτηση με τα έργα των κλασικών τραγωδών. Η ελληνική κοινωνία, και ιδιάιτερα η εκπαίδευση, γιατί είναι τόσο αμήχανη ή και εχθρική προς τα κείμενα αυτά;

 

Advertisements